เราคงเคยได้ยินคำพูดที่ว่าการเล่นคืองานของเด็ก ซึ่งเป็นความจริงแต่นั่นไม่ได้หมายถึงการปล่อยให้เด็กวิ่งเล่นไปเรื่อยๆ การเล่นที่ทำให้เกิดประโยชน์มีรายละเอียดมากกว่านั้น การเล่นที่ดีต้องมีทั้งความสนุกสนานและในขณะเดียวกันก็เกิดประโยชน์ด้วย ดังนั้นหากพ่อแม่มีความเข้าใจอย่างแท้จริงเกี่ยวกับการเล่นที่ทำให้เกิดงานของเด็กและนำไปปฎิบัติแล้ว ประโยชน์ที่ได้จากงานที่เกิดขึ้นจะมากมายและมีคุณค่าต่อตัวเด็กเองและพ่อแม่ด้วย
อย่าปล่อยให้เด็กเล่นเอง (โดยเฉพาะเด็กเล็ก)
ผู้ใหญ่และโดยเฉพาะอย่างยิ่งพ่อแม่ควรเป็นผู้จัดสรรการเล่นให้เด็ก เปรียบเหมือนการที่หัวหน้างานมอบหมายงานให้พนักงานต่างกันตรงวิธีการ ความรู้สึกของผู้ได้รับมอบหมายและเป้าหมาย วิธีการคือการจูงใจ ความรู้สึกของผู้ปฎิบัติคือสนุกสนาน ส่วนเป้าหมายคือตัวเด็กได้รับประโยชน์สูงสุด การดูแลเรื่องการเล่นของลูกจึงถือเป็นหน้าที่ที่สำคัญของพ่อแม่
ให้เด็กได้เล่นครบหลากหลายรูปแบบ
การเล่นมี 2 รูปแบบ คือ การเล่นแบบที่นำตัวเด็กเองเข้าไปเล่น ซึ่งยังแบ่งย่อยเป็นการเล่นคนเดียวและการเล่นหรือร่วมกิจกรรมที่เป็นกลุ่ม ตัวอย่างเช่น การเล่นกีฬา การเล่นเครื่องเล่นในสนามเด็กเล่น การเข้าร่วมกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการ เป็นต้น การเล่นแบบที่สองคือ การนำของมาเล่น ซึ่งก็ยังแบ่งย่อยเป็นการนั่งเล่นคนเดียว การเล่นกับพี่น้องหรือเด็กคนอื่น และการเล่นกับพ่อแม่ การเล่นทุกแบบที่กล่าวมาส่งเสริมพัฒนาการในแต่ละด้านต่างกันจึงควรให้เด็กได้เล่นทุกแบบ
ลักษณะของของ “เล่น” และ “ของเล่น”
- ไม่เป็นรูปร่างและไม่ตายตัว เป็นลักษณะของ ของที่นำมา “เล่น” ซึ่งต่างกับ “ของเล่น” ตัวอย่างเช่น น้ำ ทราย
แป้งโด กระดาษ สีน้ำ สีไม้ เป็นต้น ของเล่นที่ไม่เป็นรูปร่างและไม่ตายตัวก่อให้การเรียนรู้มากที่สุด
- เป็นรูปร่างแต่ไม่ตายตัว เป็นลักษณะของที่มีรูปร่างแต่นำมาประกอบ ต่อ เรียง วางให้เกิดเป็นรูปร่างอื่นๆ ได้
ตัวอย่างเช่น ไม้บล็อค ตัวต่อเลโก้ จิ๊กซอว์ เป็นต้น ของเล่นที่เป็นรูปร่างแต่ไม่ตายตัวก่อให้การเรียนรู้มากใกล้เคียงอันแรก
- เป็นรูปร่างตายตัว เป็นลักษณะ “ของเล่น” ตัวอย่างเช่น ตุ๊กตา หุ่นยนต์ที่แยกส่วนประกอบไม่ได้ รถของเล่น เป็นต้น ของเล่นชนิดนี้มีประโยชน์เหมือนกันแต่ไม่มากเท่ากับสองแบบข้างต้น
การเลือกของเล่นให้ลูก
พ่อแม่ควรพาลูกไปร้านของเล่นหรืองานมหกรรมของเล่นที่มีการสาธิตและให้เด็กได้ลองเล่นดูเพื่อพ่อแม่จะสามารถสังเกตุรู้ว่าลูกชอบของเล่นแบบไหน แล้วพ่อแม่ค่อยคัดเลือกเพื่อซื้อของเล่นที่มีประโยชน์ให้ลูกตามกำลังและความเหมาะสม
ของเล่นที่ได้มาตรฐานจะมีข้อมูลบอกไว้ว่าเป็นของเล่นที่เหมาะกับเด็กวัยใด และที่สำคัญพ่อแม่ควรมีความเข้าใจพื้นฐานเกี่ยวกับพัฒนาการของเด็กแต่ละวัยด้วย ของเล่นในบ้านควรให้มีจำนวนเหมาะสมอย่าให้มากไปและอย่าให้น้อยไป
จาก “ของเล่น” สู่ “หนังสือ”
มีหนังสือที่ส่งเสริมพัฒนาการมากมายที่ให้เด็กได้ “เล่น” ตัวอย่างเช่น หนังสือประเภทลากเส้นต่อจุด จับคู่รูปภาพ การจัดหมวดหมู่ เรียงลำดับ นับจำนวน สังเกตุความแตกต่างในภาพ เป็นต้น หนังสือที่กล่าวมานี้มีประโยชน์มาก ปัจจุบันตามร้านหนังสือทั่วไปมีหนังสือประเภทนี้ให้เลือกมากมายและราคาไม่แพง วิธีเลือกให้เลือกเล่มที่รูปภาพดูเหมือนจริงมีรายละเอียดชัดเจนและเหมาะกับวัยของเด็กไม่ยากไม่ง่ายเกินไป
๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑
